Είκοσι χρόνια πολιτικών, οικονοµικών και κοινωνικών ανατροπών άφησαν πίσω τους ένα κοινό αποτύπωµα, την κρίση εµπιστοσύνης. Από την οικονοµική κρίση και τα µνηµόνια µέχρι την πανδηµία, τις φυσικές καταστροφές, τις υποκλοπές και τα Τέµπη, ο πολίτης βρέθηκε πολλές φορές αντιµέτωπος µε το ίδιο ερώτηµα: µπορεί να εµπιστευθεί το κράτος και τους θεσµούς όταν τα πράγµατα δυσκολεύουν;
Η οικονοµία αποτελεί ασφαλώς βασικό παράγοντα, αλλά η εµπιστοσύνη δεν µετριέται µόνο µε ποσοστά ανάπτυξης και δηµοσιονοµικούς δείκτες. Μετριέται στην καθηµερινότητα. Στον µισθό που φτάνει ή δεν φτάνει, στο ενοίκιο, στο σούπερ µάρκετ, στη δηµόσια υγεία, στις µεταφορές, στην ασφάλεια. Ο πολίτης θέλει να βλέπει ότι η βελτίωση των αριθµών µεταφράζεται και σε καλύτερη ζωή. ∆ιαφορετικά, η «ανάπτυξη» παραµένει ένας όρος που ακούγεται, αλλά απέχει από την πραγµατικότητα.
Το ίδιο κρίσιµο είναι και το ζήτηµα της πολιτικής ευθύνης. Η κοινωνία µπορεί να αποδεχθεί ότι ένα κράτος δεν είναι παντοδύναµο και ότι λάθη θα γίνονται. Αυτό που δυσκολεύεται να αποδεχθεί είναι η άρνηση της ευθύνης, η µετάθεση των ευθυνών και η προσπάθεια να παρουσιαστεί κάθε αποτυχία ως επικοινωνιακό πρόβληµα. Η εµπιστοσύνη δεν χτίζεται µε συνθήµατα ούτε µε κυβερνητικές ανακοινώσεις. Χτίζεται όταν η πολιτική ηγεσία µπορεί να πει καθαρά: «κάναµε λάθος, αυτό συνέβη και αυτό θα κάνουµε για να µην επαναληφθεί».
Σήµερα, µάλιστα, η πρόκληση γίνεται ακόµη µεγαλύτερη. Η γεωπολιτική αστάθεια, η ακρίβεια, η κλιµατική κρίση, η τεχνητή νοηµοσύνη και η έκρηξη της παραπληροφόρησης δηµιουργούν έναν κόσµο στον οποίο ο πολίτης δυσκολεύεται ολοένα περισσότερο να ξεχωρίσει την πραγµατικότητα από την πολιτική ή ψηφιακή κατασκευή της. Η εµπιστοσύνη στην ενηµέρωση, στους θεσµούς και τελικά στη δηµοκρατική διαδικασία γίνεται έτσι εξίσου σηµαντική µε την οικονοµική ευηµερία.
Χωρίς εµπιστοσύνη δεν υπάρχει κοινωνική συνοχή. Η χώρα χρειάζεται ισχυρή κυβέρνηση, ουσιαστική αντιπολίτευση, ανεξάρτητους θεσµούς και κυρίως πολίτες που απαιτούν αλήθεια χωρίς να εγκαταλείπουν τη λογική και τον διάλογο.
Ίσως αυτό να είναι το πραγµατικό πολιτικό στοίχηµα και όχι ποιος θα κερδίσει την επόµενη εκλογική αναµέτρηση, αλλά αν µπορεί να ξαναχτιστεί η σχέση εµπιστοσύνης ανάµεσα στην Πολιτεία και την κοινωνία. Οι κρίσεις θα συνεχίσουν να έρχονται και καµία κυβέρνηση δεν µπορεί να τις αποτρέψει όλες. Μπορεί όµως να εγγυηθεί διαφάνεια, σοβαρότητα και ανάληψη ευθύνης. Γιατί η κοινωνία έχει αποδείξει ότι αντέχει θέλοντας και µη σε κάθε δυσκολία.
Ωστόσο επιζητά και αναζητά εµπιστοσύνη και γενναίες κυβερνητικές αποφάσεις για µια καλύτερη ζωή, ώστε να µην νιώθει ότι είναι αφηµένη στην τύχη της!