Με το φωτογραφικό υλικό από τις εκτελέσεις των πατριωτών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, θέμα που είναι σε εξέλιξη, ξαναζωντάνεψαν οι μνήμες από τα βιώματα ή τις προφορικές αφηγήσεις ή τα αναγνώσματα γύρω από την Ελληνική Αντίσταση. Όπως ολόσωστα έχει παρατηρηθεί, από την “ακτινοδιάγνωση” της εμφανιζόμενης στα Μέσα φωτογραφίας, συνάγεται το συμπέρασμα ότι το ύφος, ο βηματισμός, η αξιοπρέπεια, η λεβεντοσύνη με την οποία οι της επομένης στιγμής “αποθανούμενοι” τραβάνε μπροστά στον θάνατο, δεν μαρτυρεί μελλοθάνατους, αλλά εορταστές σε πανήγυρη. Και πράγματι, πανήγυρις ήταν γι’ αυτούς η εκτέλεση, γιατί για την Ελλάδα “ξοδεύονταν”. Για την τιμή και τη λευτεριά της πατρίδας τους. Της πατρίδας μας.
Από τη στήλη “Εγώ σου λέω τον πόνο μου,
κι εσύ μου γράφεις «γράψ΄ τα», στην εφημερίδα “ΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΑΙΓΙΑΛΕΙΑΣ”
Στο σημείο αυτό ας υπενθυμιστεί το γνωστό, ότι δηλ. τα χρόνια εκείνα “Καισαριανές” είχε όλη η Ελλάδα. Και η πόλη μας, ασφαλώς, είχε τις “Καισαριανές” της. Σε μια από τις πιο αιματηρές εξ αυτών, δεκαοχτώ Αιγιώτες πατριώτες μεταφέρθηκαν και εκτελέστηκαν στην Πάτρα για την αντιστασιακή τους δράση. Πριν από την εκτέλεσή τους, κρατήθηκαν στην απομόνωση για τρεις ημέρες, κι έγιναν γνωστές όλες οι λεπτομέρειες της συμπεριφοράς τους.
Λοιπόν, όλοι τους βίωσαν την προθανάτια εκείνη τριήμερη περίοδο ατάραχοι και ψύχραιμοι, σαν ήρωες αρχαίας τραγωδίας. Συζητούσαν, υμνούσαν την Ελλάδα, φιλοσοφούσαν, ο ποιητής Γιάννης Βαλσαμίδης απήγγελλε πατριωτικά ποιήματα, ο παπα – Θόδωρος, ο νους κι η ψυχή της ομήγυρης, τους ομιλεί για τον θάνατο των αθάνατων. Κι όταν πια τέλειωσε το καντηλάκι, κοιτάζοντας ευθεία τις κάννες και ψάλλοντας τον Εθνικό Ύμνο, προσέφεραν τον εαυτό τους στην πατρίδα. Για την Ελλάδα, ρε γαμώτο!
Όλα αυτά, σαν χτες, 23 Φεβρουαρίου 1944. Είπαμε τα καλά, ας μας επιτραπεί να γκρινιάξουμε τώρα στον επίλογο. Να γκρινιάξουμε, διότι ογδόντα δύο χρόνια από τότε δεν βρέθηκε σ’ όλη την χρονική αυτήν περίοδο μια δημοτική αρχή να βαφτίσει έναν δρόμο του Αιγίου «οδός παπα – Θόδωρου, μάρτυρα της ελευθερίας», τιμώντας στο πρόσωπο του ξεχωριστού αυτού ιερωμένου ολόκληρη την Αντίσταση. Για την ιστορία, ο παπα – Θόδωρος ήταν εφημέριος του ναού των Εισοδίων και ιστορικός, ιστοριοδίφης, συγγραφέας, δημοσιογράφος, δοκιμιογράφος, απόφοιτος της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Αθήνας και, πρωτίστως, ήταν ταγμένος στην υπηρεσία του Θεού, των ανθρώπων και της κοινωνίας.
Για την ιστορία, πάλι, αλλά και για την εκπλήρωση του δικού μας χρέους μνήμης, προσθέτουμε ότι, πλην του ποιητή και του ιερέα που αναφέρθηκαν, οι άλλοι δεκαέξι μάρτυρες της λευτεριάς στη συγκεκριμένη εκτέλεση ήσαν οι: Τριγώνης Σωτήριος, Κουζίν Ανδρέας, Κρίτσας Αθανάσιος, Κωστόπουλος Παναγιώτης, Σουφλής Στέφανος, Δημόπουλος Ηρακλής, Βλάχος Ελευθέριος, Αργυρόπουλος Αναστάσιος, Σταυρόπουλος Βασίλειος, Γιαννόπουλος Ανδρέας, Κουρτόπουλος Αρίστος, Παπαβασιλείου Βασίλειος, Νικολαΐδης Αντώνιος, ΠολύδωρόπουλοςΧρήστος, Γκιώνης Γεώργιος, Γιαννόπουλος Ιωάννης.
Για την ιστορία, πάλι, στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής που είναι στο προσκήνιο, εκτελέστηκε μεταξύ των 200 και ο αιγιώτης Μήτρος Μόσχος.